Zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne

W Szkole Branżowej I Stopnia oraz Szkole Przysposabiającej do Pracy w Zespole Szkół nr 3 we Włocławku prowadzone są zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne przez mgr Magdalenę Sadowską.

 Zajęcia polegają na specyficznej organizacji wspierającego środowiska społecznego.  Podczas zajęć proponowane są różnego typu aktywności, spełniające funkcje terapeutyczne. Polegają na celowym stwarzaniu warunków i doświadczeń społecznych umożliwiających zajście procesu terapeutycznego.

Podczas zajęć prowadząca pomaga w przeżywaniu świata, tworzy miłą atmosferę
i prowadzi zajęcia w sposób zrozumiały i zaakceptowany przez uczniów. Wspiera
w zmierzeniu się z wyzwaniami, które prowadzą na wyższy poziom rozwoju, a jednocześnie chroni przed doświadczeniami do których uczestnicy nie są gotowi. Uczeń jest ośmielany
w próbach poznawczych, osiąganiu wiedzy o sobie i świecie. Zadaniem zajęć jest wspieranie procesów psychicznych pobudzanych podczas interakcji z prowadzącym. Zajęcia są dostosowywane do potrzeb i możliwości uczniów.

 Podczas zajęć realizowane są cele terapeutyczne, edukacyjne i rozwojowe.

Cele rozwojowe:

  • zaspokojenie potrzeby przynależności do grupy rówieśniczej i jej aprobaty
  • zaspokojenie potrzeby nawiązania bliskiego kontaktu z osobą dorosłą
  • zaspokojenie potrzeby wyrażania siebie
  • zaspokojenie potrzeby aktywności społecznej
  • budowanie poczucia wspólnoty grupowej

Cele edukacyjne:

  •  zdobywanie umiejętności porozumiewania się i rozwiązywania konfliktów z dorosłymi  i rówieśnikami
  • uczenie różnych sposobów odreagowywania nieprzyjemnych emocji
  • dostarczenie wiedzy o komunikacji
  • zdobywanie umiejętności wyrażania uczuć 

Cele terapeutyczne:

  • budowanie pozytywnego obrazu siebie i zwiększenie poczucia własnej wartości
  • stworzenie okazji do odreagowania napięć emocjonalnych
  • zaspokojenie potrzeby bycia ważnym
  • rozwijanie optymalnych strategii przezwyciężania nieprzyjemnych stanów psychicznych

 

Zasady prowadzenia zajęć

Przy realizacji celów rozwojowych, edukacyjnych, terapeutycznych prowadząca Magdalena Sadowska kieruje się zasadami, które stanowią elementy sytuacji korygującej szeroki zakres doświadczeń urazowych. Są to zasady: afirmacji, bliskiego kontaktu, otwartości oraz istnienie norm.

Afirmacja polega na dostrzeganiu i podkreślaniu (komunikowaniu) pozytywnych doznań, dobrych cech i zdolności drugiego człowieka. Takie dokonania i cechy można znaleźć
w każdej istocie ludzkiej, dlatego każdy może być afirmowany. Świadomie rezygnuje się
z krytyki, wytykania błędów, wskazywania wad  i niedociągnięć. Zamiast tego podkreśla się dobre cechy, osiągnięcia (nawet małe), ukazuje pozytywne dążenie, motywacje. Krytyka
i inne negatywne wzmocnienia utrudniają pokonanie trudności, pojawiających się w trakcie uczenia. Długotrwała krytyka zmniejsza również wiarę w to, że w ogóle jest się w stanie je pokonać. Sytuacja zagrożenia nie sprzyja spostrzeganiu i asymilowaniu sygnałów i informacji. Jeżeli w każdej chwili narażeni jesteśmy na krytykę, negatywną lub lekceważącą ocenę naszych działań, zmykamy się lub sami atakujemy. Proces uczenia jest efektywny, jeśli czujemy się odprężeni, bezpieczni. Tylko wówczas jesteśmy otwarci na nowe informacje.

Dzięki temu podczas zajęć uczniowie uczą się jak rozwiązywać problemy, odzyskują wiarę
w siebie. Prowadząca zajęcia modeluje pozytywne odnoszenie się do siebie nawzajem uczniów oraz umiejętnie i delikatnie przerywa, jeśli jest taka potrzeba stereotyp ośmieszania, krytykowania i deprecjonowania. Zachęca uczniów do wyrażania pozytywnych informacji
i emocji. Tworzenie atmosfery afirmacyjnej na zajęciach polega m.in. na wprowadzeniu normy o unikaniu deprecjacji wzajemnej i krytyki oraz przeprowadzeniu wielu zajęć i gier, których podstawowym celem jest wypracowanie tej zasady oraz nauczenie dzieci dawania 
i przyjmowania (od siebie nawzajem i prowadzącego zajęcia) informacji afirmujących.

Zasada otwartości polega na przyjmowaniu i przekazywaniu informacji, dzieleniu się doświadczeniami i wyrażaniu emocji. Pani Magdalena Sadowska zapewnia każdemu uczniowi możliwość ujawnienia ważnych dla niego spraw i uczy słuchania i okazywania szacunku dla doświadczeń i przeżyć drugiej osoby. Ujawnienie emocji w trakcie zajęć umożliwia uczniom zajęcie się własnymi trudnościami, przełamuje poczucie izolacji
i samotności uniemożliwiającej współdziałanie z innymi ludźmi, sprawia, że uczniowie czują się bardziej bezpiecznie. Dzielenie się doświadczeniami i informacjami daje uczniom możliwość wspólnego rozwiązania problemów. Uczniowie uczą się korzystać nawzajem ze swoich doświadczeń, razem znajdować wyjście z bardzo trudnej sytuacji. Prowadząca szanuje, jeśli ktoś nie chce się wypowiadać i pozwala uczniom na to.

 Na zajęciach w pracy z uczniami wykorzystywane są metody aktywizujące, takie, jak:

  • Krąg- metoda dzielenia się z innymi uczestnikami własnym doświadczeniem, daje ona każdemu z członków grupy możliwość kontaktu emocjonalnego oraz wzrokowego.
  • Pogadanka: technika pozwalająca na dzielenie się pomysłami, doświadczeniami i pracą nad wspólnym problemem angażująca wszystkich uczestników zajęć.
  • Burza mózgów- technika polegająca na tworzeniu listy pomysłów na rozwiązanie danego problemu, wyzwala potencjał twórczy uczniów.
  • Psychodrama - umożliwia modelowanie właściwego sposobu porozumiewania się; opiera się na kontakcie słownym, ale jej istotą jest przeżycie danej sytuacji (odegranie roli) w warunkach symulacyjnych.
  • Niedokończone zdania- technika polega na dokończeniu danego zadania lub zdań, pozwalająca uczniom dostrzec podobieństwa i różnice między nimi, kiedy mówią o uczuciach, bądź reakcjach związanych z poruszanymi wydarzeniami , problemami.
  • Rysunek.
  • Kolaż - zadaniem uczniów jest stworzenie plakatu ze zdjęć i tytułów z gazet, czasopism, związanego z poruszanym problemem.
  • Piramida priorytetów - celem tej techniki jest ułożenie listy priorytetów według ustalonych wcześniej kryteriów, np. ważności.
  • Zabawy interakcyjne - technika integrująca uczestników, pomocna w rozładowaniu napięcia panującego w grupie, służąca jako rozgrzewka przed zajęciami.
  • Bajki i opowiadania terapeutyczne.

Podczas zajęć sytuacje, w jakich uczeń znajduje się na zajęciach, pełnią funkcje korygującą. Oznacza to organizowanie doświadczeń, które pozwolą na zaspokojenie ważnych potrzeb emocjonalnych dzieci, a także takich, które będą stanowiły zaprzeczenie ich dotychczasowych, urazowych przeżyć. Korygujące są doświadczenia z rówieśnikami, 

z prowadzącą zajęcia, związane z wykonywaniem zadań i postrzeganiem samego siebie. To, co zdarza się w trakcie zajęć, w jak najszerszym zakresie pomaga zrozumieć niekorzystne dla ucznia sądy poznawcze i towarzyszące im wzory zachowań. Ważnym elementem jest stworzenie sytuacji umożliwiającej uwolnienie napięć emocjonalnych.

 

 W ramach zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne prowadzone są działania profilaktyczne.

W roku szkolnym 2020/2021 w Zespole Szkół nr 3 we Włocławku, w Szkole Przysposabiającej do Pracy oraz Szkole Branżowej I Stopnia realizowano kolejną edycję programu profilaktycznego „ARS czyli jak dbać o miłość” w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych dla Państwowej Inspekcji Sanitarnej z Warszawy. Program znajduje się w bazie programów rekomendowanych jako nowoczesna edukacja ograniczająca niekorzystne następstwa zdrowotne, społeczne związane z używaniem środków psychoaktywnych. Była to już czwarta edycja programu w naszej szkole.  Program „ARS czyli jak dbać o miłość” wpisuje się w realizowany w naszej szkole Program Wychowawczo-Profilaktyczny. Jak mówi przysłowie o kropli, która drąży skalę wydaje się, że poszukiwanie większego dobra naszych uczniów nie ma innej drogi jak realizacja przedmiotowego programu. Systematyczne oddziaływania zwiększają wiedzę uczniów pomocną w kształtowaniu zdrowego stylu życia. W ramach programu poruszany jest wątek miłości i młodzi ludzie są uświadamiani jak ważne są działania podejmowane na kolejnych etapach związku. Jeśli młody człowiek zakłóci działanie procesów poznawczych i dążeniowych przez używki to zmniejsza swoje szanse na pozytywne relacje interpersonalne; udany i trwały związek. Podczas realizacji jednej z edycji programu wspólnie szóstką uczniów stanowiących część grupy teatralnej Światłocień, nauczyciele Katarzyna Bączalska, Marta Kotarska oraz prowadząca zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne  postanowili przystąpić do uczestnictwa w konkursie „Szkoła wolna od używek”. Nagrany film krótkometrażowy, w etapie powiatowym zyskał zwycięstwo natomiast w etapie wojewódzkim uzyskał trzecie miejsce.

 W  ubiegłym roku szkolnym realizowaliśmy w Szkole Branżowej I Stopnia oraz Szkole Przysposabiającej do Pracy podczas zajęć program profilaktyczny „Asy Internetu”.  Był to program nauczania obywatelstwa cyfrowego i bezpieczeństwa, powstały
w ramach współpracy między firmą Google i Internet Keep Safe Coalition (iKeepSafe.org). Polska wersja językowa została opracowana przez Fundację Szkoła z Klasą. Program ten poszerzył umiejętności potrzebne do rozsądnego i bezpiecznego funkcjonowania
w Internecie. Pierwsze zajęcia już się odbyły w szkole podczas zajęć w dniach 10, 11 marca 2020 r.  Tym bardziej realizacja tego programu była zasadna i potrzeba gdyż Internet
i komunikacja za pomocą środków teleinformatycznych stały się ważnym źródłem kontaktów pomiędzy ludźmi w dobie pandemii koronawirusa i nauki on-line. We wrześniu
i w październiku 2020 r. wspólnie z uczniami klasy D3 Szkoły Przysposabiającej do Pracy w ramach zajęć opracowany został projekt „ŻYCZLIWOŚĆ W SIECI. Zespół Szkół nr 3 we Włocławku w sieci życzliwości”. Stworzony film edukacyjny poprzez stronę Zespołu Szkół nr 3 we Włocławku ukazywał społeczności szkolnej oraz rodzicom, iż bycie życzliwym, wyrozumiałym i poznanie zasad korzystania prawidłowego z Internetu to droga do uniknięcia cyberprzemocy.  Realizowana akcja społeczna w ogólnopolskim konkursie zaowocowała uzyskaniem wyróżnienia oraz wygraniem sprzętu fotograficznego wraz z akcesoriami. 

 W lutym 2021 roku rozpoczęliśmy w Szkole Branżowej I Stopnia
w Zespole Szkół nr 3 we Włocławku realizację innowacji pedagogicznej pt. „Hazard? Nie dziękuję – program pozytywnego rozwoju młodych ludzi”.  

Problem hazardu według literatury naukowej w populacji młodych ludzi staje się coraz częstszy i niekiedy trudny do rozpoznania.

Młodzi ludzie czasami traktują grę hazardową jako źródło przyjemności, chwilowe zapomnienie, rozbudzenie emocji, uzyskanie łatwych korzyści majątkowych. Powyższy program stanowi czynnik chroniący przed wystąpieniem problemowej gry hazardowej wśród uczniów Szkoły Branżowej.  

W ramach realizacji programu były poruszane tematy podczas zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne dotyczące:  

  • magicznego myślenia w nałogowym hazardzie,
  • wpływu stresu na zwiększoną skłonność do hazardu,
  • stylów radzenia sobie,
  • czynników ryzyka,
  • negatywnych konsekwencji,
  • polepszania relacji interpersonalnych,
  • rozwoju własnych mocnych stron.   

Zajęcia odbywały się zdalnie za pośrednictwem MS Teams-a – lekcje online, środków komunikacji teleinformatycznych. 

W ramach podsumowania w ostatnim tygodniu marca 2021 roku został przeprowadzony konkurs wiedzy o hazardzie w trybie zdalnym mając na uwadze bezpieczeństwo uczniów podczas panującej epidemii COVID-19. Uczestniczyły w konkursie klasy Szkoły Branżowej objęte zajęciami rozwijającymi kompetencje emocjonalno-społeczne:  
1a, 1b, 2a, 2b, 2c, 3a, 3c.  

Reprezentacje klas wykazały się niebywałą wiedzą, co potwierdzają uzyskane wyniki.  

Wszystkie klasy plasowały się na podium.  

W roku szkolnym 2021/2022 zaplanowano kontynuację programu profilaktycznego „ARS czyli jak dbać o miłość”. Ponadto podczas zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne w Szkole Branżowej I Stopnia będzie kontynuowane prowadzenie wyżej wspomnianej innowacji pedagogicznej.