Socjoterapia

Wśród wielu form pomocy dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną istotne znaczenie ma socjoterapia, której formuła dostosowana jest do potrzeb i możliwości osób w niej uczestniczących. Jest ona formą pomocy skierowaną do dzieci i młodzieży w okresie dorastania, borykającą się z problemami osobistymi i trudnościami życiowymi.

Socjoterapia ma postać spotkań grupowych, które służą realizacji celów terapeutycznych, edukacyjnych i rozwojowych. Cele rozwojowe związane są ściśle z wiekiem uczestników, gdzie dominują określone potrzeby, których zaspokojenie odgrywa istotną rolę w rozwoju społecznym. Rozwijają one również indywidualne zainteresowania i podejmują istotne dla grupy wiekowej zagadnienia.

Cele rozwojowe realizowane w grupie wiekowej (okres dorastania) dotyczą:

  • rozwijania światopoglądu,
  • budowania poczucia własnej wartości,
  • poznania samego siebie,
  • poznania swoich mocnych i słabych stron,
  • poznania swoich talentów i zdolności,
  • doskonalenia umiejętności zachowań asertywnych,
  • kształtowania inteligencji emocjonalnej (rozpoznawania, nazywania stanów emocjonalnych),
  • doskonalenie informacji zwrotnych.

Cele edukacyjne wspomagają proces nabywania wiedzy o samym sobie, a także wspomagają proces rozumienia świata społecznego. Cele edukacyjne dotyczą:

  • uczenia się pełnienia określonych ról: ? ucznia, ? kolegi
  • uczenia stawiania granic, odmawiania,
  • poznawanie mechanizmów uzależnień,
  • poznawanie chorób społecznych,
  • przełamywania nieśmiałości,
  • uczenia nawiązywania kontaktów społecznych,
  • uczenia radzenia sobie w sytuacjach stresowych,
  • umiejętności wyrażania swoich uczuć,
  • umiejętności wytyczania celu,
  • umiejętności podejmowania samodzielnych decyzji i brania za nich odpowiedzialności,
  • wyszukiwania zainteresowań, własnych możliwości i predyspozycji,
  • uczenia tolerancji i akceptacji drugiego człowieka,
  • uczenia współpracy i współdziałania.

Istotą oddziaływań socjoterapeutycznych jest realizacja celów terapeutycznych. Owe cele służą organizowaniu takich sytuacji społecznych podczas zajęć, które to dostarczą doświadczeń korekcyjnych, pomogą w odreagowaniu napięć emocjonalnych i uczeniu się nowych umiejętności i zachowań akceptowanych społecznie.

Cele terapeutyczne dotyczą:

  • odreagowania emocji,
  • rozwiązywania problemów, trudnych sytuacji,
  • lepszego zrozumienia ludzkich zachowań,
  • przyjmowania i dawania informacji zwrotnych,
  • poznania i nazywania własnych emocji.

Wszelkie oddziaływania terapeutyczne kierowane są na sferę emocjonalno-wolicjonalną i społeczną oraz orientacyjno-poznawczą. Zmierzają one do wywołania umiejętności pokonywania trudności w kontaktach interpersonalnych; rodzących się w ich następstwie emocji negatywnych, reakcji agresywnych i autoagresywnych. W terapii uważa się, że zachowania dzieci i młodzieży maja podłoże psychiczne. Takim uczniom towarzyszą przykre emocje, takie jak lęk, poczucie winy, niepokoju, gniew, złość i osamotnienie. Przykrym doświadczeniem jest również brak możliwości wywiązania się ze stawianych obowiązków i oczekiwań wykraczających poza ich możliwości. Młody człowiek może doświadczyć jednorazowego, ale bardzo intensywnego urazu, albo żyć w społeczności gdzie chronicznie występują sytuacje trudne. Te doświadczenia dotyczą z reguły ważnych dziedzin życia i zwykle zagrażają poczuciu tożsamości. Odreagowanie napięć emocjonalnych jest podstawowym zadaniem zajęć socjoterapeutycznych.

Proces terapeutyczny polega na rozładowaniu napięć przez różnorodne formy aktywności, które powodują odblokowanie i ujawnienie emocji podczas zajęć grupowych. Terapeutyczna rola zajęć socjoterapeutycznych polega także na organizowaniu doświadczeń korekcyjnych. Gromadzenie nowych doświadczeń, odmiennych od poprzednich, a szczególnie urazowych może likwidować ich wpływ na psychiczne i społeczne funkcjonowanie człowieka. Ich istota polega na odmiennym zachowaniu się grupy, niepotwierdzającym oczekiwań i wyobrażeń młodego człowieka, wokół których będzie mógł on przebudować obraz samego siebie. Chodzi tu o sytuacje, w których młody człowiek będzie mógł lepiej poznać siebie, docenić swoje mocne strony, a następnie wykorzystać je w różnorodnych sytuacjach życiowych.

Socjoterapia to jeden ze sposobów łagodzenia lub eliminowania negatywnych norm i obyczajów w zachowaniach społecznych bądź społecznie niepożądanych. Zaburzenia zachowania ujawniają się w relacjach: ? ja- dorośli ? ja ? rówieśnicy ? ja ? zadanie ? ja ? do samego siebie.

Podstawowymi elementami procesu socjoterapeutycznego są:

  • Poprawienie społecznego i emocjonalnego funkcjonowania dzieci przez nawiązanie satysfakcjonującego kontaktu z rówieśnikami.
  • Zmniejszanie napięć oraz niepokojów wywołanych stresem dnia codziennego.
  • Zapobieganie wadliwej adaptacji dzieci do warunków życia i wymagań otoczenia poprzez uczenie ich pozytywnego spojrzenia na siebie i innych.

Na zajęciach w pracy z uczniami wykorzystywane są metody aktywizujące, takie, jak:

  • Krąg- metoda dzielenia się z innymi uczestnikami własnym doświadczeniem, daje ona każdemu z członków grupy możliwość kontaktu emocjonalnego oraz wzrokowego.
  • Pogadanka ? technika pozwalająca na dzielenie się pomysłami, doświadczeniami i pracą nad wspólnym problemem angażująca wszystkich uczestników zajęć.
  • ?Burza mózgów?- technika polegająca na tworzeniu listy pomysłów na rozwiązanie danego problemu, wyzwala potencjał twórczy uczniów.
  • Niedokończone zdania- technika polega na dokończeniu danego zadania lub zdań, pozwalająca uczniom dostrzec podobieństwa i różnice między nimi, kiedy mówią o uczuciach, bądź reakcjach związanych z poruszanymi wydarzeniami , problemami.
  • Rysunek.
  • Kolaż ? zadaniem uczniów jest stworzenie plakatu ze zdjęć i tytułów z gazet, czasopism, związanego z poruszanym problemem.
  • Mandala.
  • Słoneczko ? technika polegająca na zestawieniu poglądów w formie ułożonych z kartek promieni, prezentujących odpowiedzi na ten sam problem, pytanie.
  • Piramida priorytetów ? celem tej techniki jest ułożenie listy priorytetów według ustalonych wcześniej kryteriów, np. ważności.
  • Zabawy interakcyjne ? technika integrująca uczestników, pomocna w rozładowaniu napięcia panującego w grupie, służąca jako ?rozgrzewka? przed zajęciami.
  • Muzykoterapia.
  • Bajki i opowiadania terapeutyczne. Głównym celem w pracy z uczniami jest wspomaganie każdego z uczestników zajęć w pojmowaniu rzeczywistości i w rozwoju społecznym. Specyfiką pracy socjoterapeutycznej jest uczenie się rozpoznawania emocji, uczenie się pełnienia określonych ról, np. roli ucznia, kolegi, koleżanki. Obok nabywania wiedzy o samym sobie młodzież uczy się lepiej pojmować środowisko społeczne, które ich otacza, a także zdobywa wiedzę i umiejętności, aby lepiej pojmować rzeczywistość. Bowiem każdy młody człowiek ma swoje marzenia i oczekiwania.


  • 11
  • 4
  • 9